5 TRANSPLANTATIE

Wat is een niertransplantatie?

De niertransplantatie

Een niertransplantatie is een operatie waarbij een gezonde nier van een donor (gever) in het lichaam van iemand met een nierziekte (ontvanger) geplaatst wordt. De donor kan een familielid zijn, maar het kan ook iemand zijn die overleden is.

De donornier en de ontvanger moeten bij elkaar passen

Als een willekeurige nier in het lichaam van een ontvanger geplaatst wordt, zou het afweersysteem (immuunsysteem) deze nier afstoten. Om deze afstotingsreactie te beperken, moet de donornier zoveel mogelijk lijken op de nier van de ontvanger. Daarom is het nodig zowel de gever als de ontvanger te onderzoeken. Dit onderzoek heet weefseltypering. Er wordt onderzocht of de cellen van gever en ontvanger voldoende op elkaar lijken. Hoe kleiner de verschillen, hoe minder hevig de afstotingsreactie zal zijn.

Veel voorkomende vragen over transplantatie :

WAT MOET DE PERSOON DIE DONOR IS, PRECIES DOEN?

De persoon die een nier afstaat, moet dit eerst met de arts overleggen. De geschiktheid van de donor hangt af van:

1. of de donor normale nieren heeft,
2. of de nier geschikt is (gebaseerd op testresultaten), en
3. zijn of haar medische toestand. De donor verblijft meestal 5 tot 7 dagen in het ziekenhuis. Net als bij iedere grote operatie, heeft de patiënt enige pijn na de operatie. De donor moet 1 tot 2 weken thuis blijven en mag de eerste 1 tot 2 maanden geen zwaar werk doen of zware voorwerpen optillen. Veel mensen zijn bang dat het afstaan van een nier hen in een gevaarlijke situatie brengt. De donor heeft echter een gezond werkende nier over die gewoon zijn werk zal blijven doen zolang hij of zij leeft. Hij of zij kan gewoon alles blijven doen, met uitzondering van ruwe contactsporten en zware voorwerpen optillen.
   
   

WAT IS EEN TRANSPLANTATIE VAN EEN OVERLEDEN DONOR?

Deze donornier is een nier van iemand die pas overleden is. Deze persoon, of zijn familie, wilde zijn nieren afstaan aan mensen die ze hard nodig hebben. Tegenwoordig is 80% van alle getransplanteerde nieren van overledenen donoren. Veel patiënten wachten op een donorniertransplantatie. Soms is de wachttijd meer dan twee jaar. De duur van de wachttijd hangt af van verschillende factoren:

• het aantal beschikbare nieren,
• hoe algemeen of hoe zeldzaam de bloedgroep en weefsel van de patiënt zijn
• en de algehele gezondheidstoestand.
  
  

HOE WORDT DE ONTVANGER GEËVALUEERD VOOR EEN TRANSPLANTATIE?

De ontvanger wordt beoordeeld door artsen, een maatschappelijk werker en een transplantatiecoördinator. Het is belangrijk dat voorschriften over medicatie, dieet en vochtbeperking nauwkeurig opgevolgd worden. De arts zal een volledig medisch onderzoek verrichten om zeker te zijn dat de ontvanger de juiste conditie heeft om een transplantaat te ontvangen.

WAT IS EEN AFSTOTING?

Afstoting is het grootste probleem bij niertransplantaties. Het immuunsysteem van ons lichaam beschermt ons tegen ziekte door vreemde lichamen, waaronder bacteriën en virussen die ons ziek maken, te herkennen en af te weren.
Helaas kan het immuunsysteem ook een getransplanteerd orgaan (nier) herkennen als een vreemd lichaam en die dus aanvallen en beschadigen. Dit heet afstoting en weerhoudt de getransplanteerde nier ervan goed te functioneren.
Afstoting vindt plaats in meer dan de helft van de gevallen gedurende de eerste drie maanden. Als een nier afgestoten wordt door het lichaam, worden steroïden en immunosuppressiva gegeven in hogere doseringen dan normaal.

KAN AFSTOTING WORDEN BEHANDELD?

De getransplanteerde patiënt neemt immunosuppressiva in om het immuunsysteem ''voor de gek'' te houden en afstoting te voorkomen. De belangrijkste verbetering in de behandeling met immunosuppressiva was de introductie van ciclosporine.
Het gebruik van ciclosporine heeft geleid tot een hoger overlevingspercentage van getransplanteerde nieren. De meeste afstotingsperioden kunnen worden behandeld met geneesmiddelen zodat de nier blijft werken. In 90 % tot 95 % van de gevallen kan afstoting worden voorkomen. Van alle donorniertransplantaties eindigt 10 % tot 15% echter in volledige afstoting.

Als de getransplanteerde nier volledig afgestoten wordt door het lichaam, moet de patiënt weer gaan dialyseren en eventueel een volgende transplantatie afwachten. De eerste drie maanden na de transplantatie zijn het meest instabiel en kwetsbaar. Gedurende deze periode slikken veel patiënten ciclosporine samen met andere geneesmiddelen om afstoting te voorkomen. Door onder meer de juiste voorbereiding op een transplantatie, bloed- en weefseltypering en het beschermen tegen infectiehaarden is de kans op afstoting kleiner.